Mulberry Harbour B (British) "Port Winston"
Te Arromanches kunnen we tot op heden nog steeds de restanten van de Mulberry haven Port Winston bewonderen,het zijn de enige nog goed zichtbare restanten van de twee kunstmatige havens die de geällieerden ooit hier in Normandië bouwden.De Mulberry havens waren het resultaat van Winston Churchill's denkwerk,de Britse premier had zich altijd voor ogen gehouden dat een landing in Frankrijk niet kon slagen zonder een haven in handen te hebben,het veroveren van een zeehaven zou heel wat tijd in beslag nemen,dus was er maar één oplossing mogelijk: Men moest twee volledige havens naar Frankrijk overbrengen,zodat de bevoorradingen niet in het gedrang zouden komen.Dit haven project was het Mulberry project dat op 30 mei 1942 in werking werd gesteld,lang voor de raid op Dieppe en lang voor D-Day.Het was een algemeen begrip dat er geen landing zou plaats vinden zonder deze havens,de bestaande havens direct aanvallenwas uit den boze, men zou aanvallen over de vlakten van de stranden,de havens vormden een tactisch probleem en de Duitsers wisten dat,Hitler had ooit gezegd " Als we de havens vasthouden,houden we Europa vast.Lord Mountbatten chef van de gecombineerde operaties moest voor de uitvoeringen binnen de gestelde termen van het project in staan.
foto: Adolf Hitler Lord Mountbatten
In maart 1943 werd het pier design getest en goedgekeurd.In Augustus van hetzelfde jaar werden de golfbrekers gepland,deze zouden het verraderlijk kanaalwater in bedwang houden, deze zouden bestaan uit 56 koopvaardijschepen,4 oorlogsschepen, en twee passagiersschepen die voor de Normandische kusten tot zinken zouden gebracht worden om dit golfbreker scherm te vormen,ze zouden gehecht worden tussen twee phantom caissons.
Dit golfbreker systeem gevormd door al deze blockships had feitelijk de grootste voorrang,deze schepen voeren mee tussen de de schepen van de aanvalsvloot tot een bepaald verzamelpunt en eens het bruggehoofd gevormd voeren zij naar hun voorziene verankeringsplaatsen alwaar zij deels gevuld met beton tot zinken gebracht werden om als golfbreker te dienen.Eens dit probleem tot uitvoering gebracht, kon men beginnen met het verankeren van de andere delen.Deze zouden in tegenstelling van de blockships van Engeland naar de Franse kust gesleept worden.Om de eigenlijke havens, twee in totaal,te vormen zouden op een zo discreet mogelijke wijze,147 drijvende betonnen caissons "Phoenixen" gebouwd worden van verschillende formaten en tonnages.
Foto de aanbouw in Engeland van Phoenix caissons.
Foto: de resten van de Phoenixen te Arromanches 2004 
Zestig van deze Phoenix caissons met een tonnemaat van 6044 ton zouden fungeren als een soort getijden brekers die zo geplaatst werden opdat de functioneringswijze van de stalen laad-en los platfoms zou verbeterd en geoptimaliseerd worden en tevens ook als een soort aanmeer dok waarachter de schepen met een grotere diepgang konden aanmeren en schuilen indien nodig.Van hier uit zou men ook de kleinere schepen zoals DUKW's (amfibie vrachtwagens) en drijvende pontons ( Rhinos ) via bovenop gebouwde laad- en loskranen te water laten.De anker plaatsen voor dit geheel aan betonnen e metalen structuren die de Mulberry gingen vormen werden met genummerde codes aangegeven zoals o.a. 5-fantom.Het hoofd golfbrekers systeem was samengesteld uit kruisvormige metalen met beton gecombineerde BOMBARDONS,deze zouden helaas de storm van 19-20-21 juni 1944 niet overleven,te Omaha zouden ze losslaan en heel wat schade aan de mulberry aanrichten,terwijl ze te Arromanches gelukkig genoeg de haven nipt zouden missen bij het losslaan.De conceptie en constructie van de mulberry haven was volstrekt Brits ,terwijl het transport van het geheel een Brits- Amerikaanse onderneming zou worden,22 van de gebruikte blockships voor de Gooseberries van de Mulberry havens waren trouwens Amerikaans. Het enige probleem tussen beiden zou echter louter administratief zijn,de Amerikanen verstonden niets van het geheel aan diensten en bureau's en bevelhebbers langs wie alles diende te passeren alvorens tot uitvoering gebracht te worden, alsook omtrent alle geheimhoudingen omtrent het kunstmatige havens project. De Amerikanen zouden aanvankelijk twijfelen aan het hele concept en het optimisme van hun Britse bondgenoten.
Schilderij : Het transporteren en zinken van Phoenix caissons te Arromanches.
Maar op het terrein leidde de gehele onderneming ook tot diepgaande vriendschappen en een gezonde competitie geest. De amerikanen zouden de eersten zijn om hun LST pier in werking te stellen.De mulberry in de sector OMAHA stond drie dagen vooruit op de gestelde aanbouw planning.
DE AANBOUW VAN DE MULBERRY HAVENS :
De aanbouw van de Mulberry havens maakte deel uit van de ganse invasie planning door SHAEF voorzien,bij het uitvaren van de aanvalsvloot,zou deze op de voet gevolgd worden door de vloot die de haven gedeeltes over het kanaal zou trekken,de aanbouw van de Mulberry havens zou zo vlug mogelijk na de eigenlijke invasie geschieden opdat de oprukkende troepen zo vlug mogelijk van de nodige materialen zouden voorzien worden.Zoals U reeds hierboven kon lezen waren er twee Mulberry havens gepland,Mulberry A (voor AMERICA) in de Amerikaanse sector van Omaha Beach en Mulberry B (voor British) in de Engelse GOLD sector.De amerikaanse Mulberry zou opgetrokken worden tussen Vierville-Sur-Mer en Colleville-Sur-Mer om exact te zijn voor Colleville-Sur-Mer reikte de Mulberry A tot aan de huidige toegangs weg die van het dorp naar het strand leidt.De Britse Mulberry zou gebouwd worden tussen het uiterste punt van de rotsen te Arromanches en Asnelles met het stadje Arromanches als centraal punt van het heel haven complex.
De constructie van de Mulberries zou volgens een vast en logisch schema verlopen.In eerste instantie zouden de golfbreker series aangelegd worden,de eerste breuklijn voor de kanaalzee zou door de Bombardons gevormd worden,intussen zouden de Phoenix slepers tot op de voorziene plaatsen doorvaren om deze grote caissons op hun voorziene ankerplaatsen te lossen.In tweede instantie zou men de Blockships die de Gooseberries zouden vormen op hun ankerplaatsen brengen en zinken, om de tweede golfbrekers barrière te vormen.Het geheel zou ondersteund worden door in serie verankerde Phoenix caissons, die als schuilplaats voor de schepen met grotere diepgang zouden dienen en als losplaatsen voor de kleinere DUKW's en LST's e.d..Andere Phoenix caissons zouden enkel de rol van golfbrekers vervullen en aanmeer dokken.De Phoenixen zouden voorzien worden van laad-en loskranen en afweergeschut.De Phoenix caissons waren voorzien van een speciaal kleppen systeem die toelieten ze op de juiste diepte te brengen en te verankeren.Eens de Phoenixen geplaatst werd gestart met het aanbouwen en verankeren van de Spud Piers of de eigenlijke laad-en los platforms.
foto: een Spud Pier bij laag tij.
Een Spud pier was een werkkaai die was samengesteld uit een betonnen platform dat gedragen werd door vier metalen peilers,het geheel aan peilers had elk een hydraulisch systeem dat toeliet om de hoogte van deze platforms aan te passen aan de getijden,zodat ten allen tijden het werk ongehinderd kon verder geezet worden vanop deze platforms zodat het laden en lossen van goederen op schema kon blijven.Het systeem wordt getoond op het prentje hieronder.
Foto's hierboven : Een gestrande Whale of Spud Pier platform op het strand van Arromanches.
Via drijvende tussen pontons die tussen de Spud Piers en de vlottende wegen verankerd werden werden door middel van Beetle vlotters transportbruggen (WHALES) naar het strand aangelegd.Het geheel bewoog met de getijden mee,de betonnen Beetle vlotters dreven door een luchtledigheid systeem op de zee.Via deze kunstmatige brugwegen reden vrachtwagens,jeeps tanks naar het strand.het geheel vormde een vlot werkende haven in zee,de grotere schepen gingen voor anker aan de Phoenix caissons daar werden de materialen overgeladen naar de kleinere LST's die deze materialen overbrachten naar de Store Piers of LST piers afhankelijk van de noden,deze pieren waren voorzien van deze fameuze Spud Piers waar LST's met hun laadklep op een ponton konden aanmeren en zo bijvoorbeeld het rijdend materiaal direct naar het strand konden laten rijden,vervolgens waren er barge Piers of landings boot pieren daar werd het verpakt materiaal via op de Spud Piers gemonteerde kranen naar vrachtwagens overgebracht en vervolgens landinwaarts gevoerd.
Foto: Omaha Beach loopbrug 507
reconstructie te Vierville-Sur-Mer
idem
Foto's boven : Arromanches ,gestrande beetles .
Te Omaha Beach was de Amerikaanse Mulberry het eerst operationeel,zoals reeds vermeld zaten de Amerikaanse bondgenoten ver vooruit op het voorziene aanbouw schema en werden de eerste operationele foto's geschoten op Mulberry A ,het enthousiasme van de Amerikanen was op dat moment door de positief concurenciële inzet enorm ,maar de Britten hadden hun bedenkingen,volgens hen waren hun bondgenoten te vlug te werk gegaan en waren er mogelijk fatale aanbouw fouten gemaakt , zo waren er te grote ruimtes vrij tussen de Phoenix caisson series.Het vlug operationeel zijn van de Mulberry zou later de bij de Amerikanen zuur opbreken.
De Grote Kanaal storm van 19 t.e.m. 21 juni 1944
Mulberry Omaha in actie
Hoe vernuftig het Mulberry haven systeem ook was ,had zij ook haar achillespees de haven was in haar geheel getest geweest maar nog nooit onder zware storm.Op 19 juni 1944 was het zover,het Kanaal werd getroffen door de zwaarste zomer storm ooit genoteerd in de streek,de zee ging er ongelooflijk zwaar te keer er werden nooit geziene golfhoogten genoteerd,de storm duurde ook ongezien lang,drie dagen zonder één enkele moment van rust stormde het.De door de Britten opgemerkte gebreken van Mulberry A traden op het voorplan.Te Omaha werd de gehele mulberry vernietigd,tijdens deze zware storm waren de Bombardons die de eerste golbrekers barrage vormden losgeslagen en op de Phoenix caissons en pieren terecht gekomen,wat tot onherstelbare schades aan de Mulberry leidde,zo erg dat de Amerikaanse Mulberry haven na de storm werd opgegeven.Te Arromanches leed de Mulberry ook schade maar minder fatale, de schade was beperkter en kon hersteld worden met gerecycleerde onderdelen zoals Phoenixen e.d. .De bombardons waren ook hier losgeslagenmaar misten gelukkiglijk de haven zelf en stranden in het rots gedeelte van de kust rond Arromanches,de bombardons zouden echter niet meer opgesteld worden daar ze compleet vernield werden.Port Winston zou tijdens de storm weel actief blijven en er in slagen om per dag ongeveer een 1000 ton aan goederen landinwaarts te brengen.Hersteld en wel zou Port Winston dus als enige over blijvende Mulberry haven in werking blijven langsheen de Normandische kust , terwijl men te Omaha besloten had direct via LCT's op het strand te lossen,wat zich vooral tot rijdend materiaal zou beperken.Port Winston zou nog twee stormen ondergaan beschadigd worden maar operationeel blijven.
Arromanches : beschadigde Phoenix caisson.
Foto's : Arromanches de resten van Mulberry B
Langer dan voorzien...
Door het stil leggen van Mulberry A ,werd Port Winston de belangrijkste Mulberry haven aan het Europese front,mede ook door het feit dat de haven van Cherbourg door de Duitse bezetters dusdanig vernield was geweest dat zij nog onbruikbaar was en in eerste instantie nog niet ingenomen was.Andere havens waren ook zwaar beschadigd of nog steeds bezet zoals de haven van Antwerpen.Bij het opzetten van de operatie Market-Garden,zouden de bevoorradingen voor de Operatie van hier uit Normandië komen.Port Winston ta Arromanches,zou uiteindelijk meer dan de de verwachtingen als kunstmatige zeehaven.Port Winston zou nochtans niet van tegenslagen gespaard blijven , na de Juni storm nog tweemaal door stormen getroffen worden in de maanden Oktober en November,nochtans zou zij als haven een prachtig gemiddelde aan tonnages materiaal verwerken ,een gemiddelde van 6765 ton goederen per dag.
Port Winston zou uiteindelijk eind November 1944, na zes maanden activiteit in plaats van de voorziene drie maanden,gesloten en ontmanteld worden bepaalde onderdelen zoud herbruikt worden in de heropbouw van de door de Duitsers vernielde havens en ook de metalen whales zouden hun plaats vinden in het landschap als vervangings bruggen voor de kleinere vernielde bruggen in Frankrijk en Europa.
De restanten van Mulberry B " Port Winston" te Arromanches zijn nog steeds in volle zee en op het strand te bewonderen, er zijn nog steeds Phoenixen, Spud Pier platformen en Beetles zichtbaar in zee en op het strand. Te Omaha Beach duiken nog regelmatig bij heel laag tij de restanten van de door de storm vernielde Bombardons uit de zee op ( foto 1 hieronder).
Maar Port Winston,het levend bewijs van het menselijk technologisch vernuft lijkt stilaan op een totaal verdwijnen af te stevenen,sommige Phoenix caissons zijn na al die jaren in zee en de vele doorstane stormen in elkaar gestort en het jaren lang onverzorgd blijven van deze reuze grote betonnen caissons begint zijn tol te eisen, want zoals bij zovele dingen uit het verleden lijkt Port Winston veroordeeld te zijn en is de kans groot dat de haven helemaal wegsterft.
Sgt Eagle April 2005
Voor het beeldmateriaal uit de oude doos wensen wij deze sites te bedanken:
http://www.normandiememoire.com/NM60Anglais/accueil.php
http://www.combinedops.com/Mulberry%20Harbours.htm
http://search.eb.com/normandy/articles/Mulberry.html
